21 Lis

Podróż w czasie z Dominique Gonzalez-Foerster w Centre Pompidou

by Paulina Grubiak

 

Wystawa „Dominique Gonzalez-Foerster 1887-2058” to podróż poprzez różne epoki, tendencje w sztuce, kinematografii i literaturze widziane oczami francuskiej artystki i reżyserki, Dominique Gonzalez-Foerster. 

Trajektoria wystawy została wyznaczona poprzez zaaranżowane przez artystkę przestrzenie. Przemieszczając się pomiędzy kolejnymi salami, widz przenosi się równocześnie w czasie: każda z sal prezentuje inną epokę, zaczynając od XIX wieku, a kończąc na 2058 roku. Artystce udaje się odtworzyć atmosferę minionych epok posługując się przedmiotami codziennego użytku, bądź też obiektami-symbolami charakteryzującymi wybrany okres. Aranżacje zaprezentowane przez Centre Pompidou, to odtworzone instalacje, które Gonzalez-Foerster stworzyła na potrzeby poprzednich swoich wystaw. 

Paryska retrospekcja skupia się na dostarczeniu widzowi maksymalnie zróżnicowanych wrażeń sensorycznych. Zwiedzający są zaproszeni do dowolnej eksploracji wystawy przemieszczając się przez różnej wielkości sale i korytarze. W instalacji Cosmodrome zanurzamy się w futurystycznej wizji świata przechadzając się po piaskowej powierzchni oraz słuchając tajemniczych dźwięków w ciemnym otoczeniu.
W jednej z części wystawy spacerując pomiędzy niewielkimi salami ekspozycyjnymi, możemy poczuć się jak w hotelu, w którym każdy z pokoi zatrzymał się w innej epoce. Instalacja Nasze lata 70 swoimi żywymi kolorami odzwierciedla ducha lat 70, natomiast RWF (chambres) odnosi się do atmosfery z filmów Rainera Wernera Fassbindera. Gonzalez-Foerster określa swoje pokoje jako „obrazy, do których można wejść”.
Artystka niezwykle sprawnie posługuje się przedmiotami użytku codziennego oraz emblematycznymi elementami wystroju pochodzącymi z różnych epok, przemieniając je w artystyczne kompozycje przywodzące na myśl duchampowskie ready-made. Tę ideę odnajdujemy również w sali Euquinimod costumes prezentującej porozwieszane ubrania artystki oraz jej fotografie i rysunki zebrane od połowy lat 60 do dzisiaj. Instalacja jest zrekonstruowaną wersją wystawy przygotowanej dla Nowojorskiej 303 Gallery z 2014 roku. Ubrania, które zostały wykorzystane do jej stworzenia pełnią funkcję swoistych nośników pamięci. Niczym fotografie przywołują one wspomnienia dzięki którym odżywają w pamięci konkretne sytuacje, zapachy i postaci. Tym samym obiekty użyte przez artystkę stanowią swego rodzaju autobiograficzny ready-made.
Z kolei w instalacji Splendide Hotel, artystka odtwarza atmosferę ogrodów opisanych w książce Fahrenheit 451, w których niegdyś „siadano wygodnie w bujanych fotelach i rozmawiano”. Splendide Hotel, które zostało początkowo zrealizowane w 2014 roku w Palacio de Cristal w Madrycie, obejmuje niewielką salę przemienioną w salon pokryty dekoracyjnym dywanem oraz wypełniony bujanymi fotelami zwróconymi w różnych kierunkach. Ideą salonu jest ułatwienie ludziom kontaktu stwarzając dogodne warunki do rozmowy i pozwalając im na chwilę komfortu.
Dominique Gonzalez-Foerster w wielu swoich praca sięga po odniesienia kulturowe, a zwłaszcza literackie. Kolejnym przykładem jej inspiracji literaturą jest instalacja Chronotopes & Dioramas (Desertic) przypominająca scenerię z muzeum historii naturalnej. Za szklaną witryną możemy oglądać wyobrażenie świata w 2058 roku. Na opustoszałym pustynno-kamiennym terenie, dostrzegamy resztki roślinności oraz porozrzucane gdzieniegdzie książki, niczym ostatnie przedstawicielki wymarłego gatunku. Książki wybrane przez artystkę poruszają tematykę dystopii (Ask the Dust Johna Fante), samotności (The wind Dorothy Scarborough) oraz apokaliptycznej wizji przyszłości (2666 Roberta Bolano). Instalacja ta stanowi część wystawy « Chronotopes & Dioramas » przygotowanej przez Dia Foundation w Nowym Jorku. Kolejnym elementem tej samej wystawy zaprezentowanym również w Centre Pompidou jest Textorama (Desertic, Tropical), czyli panoramiczny kolaż składający się z przypadkowych słów, nazwisk i cytatów, które swoim kształtem i umiejscowieniem na ścianie przypominają słowną mapę.
Niezwykle istotnym dla francuskiej artystki medium jest film. W swoich filmowych kreacjach Gonzalez-Foerster wciela się w różne postaci znane nam z literatury lub ze środowiska kultury. W Centre Pompidou możemy obejrzeć między innymi jej własną wersję Belle de jour Luisa Buñuela, przemienioną w Belle comme le jour, zrealizowaną z Tristanem Berą w 2012 r. Natomiast w filmie Vera & Mister Hyde, który jest częścią projektu M.2062, nazywanego przez Gonzalez-Foerster « operą XXI wieku », artystka wciela się na przemian w rolę Boba Dylana oraz Very Nabokov udzielającej wykładu na temat noweli Roberta Louisa Stevensona Doktor Jekyll i pan Hyde. Wykorzystywanie w swoich pracach kultowych postaci pochodzących z różnych epok pozwala artystce na stworzenie ponadczasowego dialogu pomiędzy różnorodnymi formami artystycznymi.
Wystawa Gonzalez-Foerster w Centre Pompidou to nie tylko podróż w czasie przez różne epoki, ale również wyprawa śladami inspiracji artystki, która patrzy na świat poprzez asocjacje estetyczno-literacko-kinematograficzne. Prace francuskiej artystki to przeplatanka różnch epok, styli oraz inspiracji składająca się na jej osobistą interpretację kultury.

Paulina Grubiak

Prawa do zdjęć:

© Philippe Migeat, Centre Pompidou, 2015 © Adagp, Paris 2015

© Grégoire Vieille © Adagp, Paris 2015