25 Mar

Różnorodne znaczenia piękna

by Paulina Grubiak

 

Biennale Designu w Saint-Etienne istniejące już od 17 lat, zdążyło wyrobić sobie renomę i stać się najważniejszym wydarzeniem designerskim we Francji oraz jednym z ważniejszych w Europie.

Tegoroczna edycja biennale, trwajaca nieprzerwanie miesiąc od 12 marca do 12 kwietnia, to łącznie 55 wystaw przygotowanych przez 26 kuratorów oraz wiele konferencji i warsztatów zorganizowanych w 60 różnych miejscach. Większość z nich znajduje się w dawnej manufakturze broni zbudowanej w połowie XIX wieku, będącej symbolem industrialnej przeszłości miasta. Charakterystyczna, przemysłowa architektura manufaktury, nadaje wydarzeniu wyjątkowości oraz stwarza ciekawe warunki do oryginalnych aranżacji. Tematem przewodnim tegorocznej, dziewiątej edycji są różnorodne znaczenia piękna.

Nie sposób opisać wszystkie wystawy, lub nawet je streścić, dlatego postanowiłam wybrać niektóre z nich zasługujące na wyjątkową uwagę. Jedną z najbardziej intrygujących wystaw jest „Form Follows Information”. Ekspozycja ta znajduje się w dużej hali manufaktury, w której ogromne łukowe okna zostały obklejone kolorową mozaiką, przywodzącą na myśl kościelne witraże. Taki też był zamysł kuratorów wystawy: stworzyć atmosferę religijnej wzniosłości. Wystawa podzielona została na kilka „stoisk” mających formę ołtarzy. Każdy ołtarz prezentował inne niematerialne zjawisko bądź pojęcie. Wśród traktowanych tematów znalazły się m.in. ekologia, iluzja, percepcja i prawda. Przechadzając się wśród kolorowych ołtarzy, oświetlonych dyskretnym światłem padającym z pokrytych witrażami okien oraz z tajemniczą muzyką w tle, można odnieść wrażenie brania udziału w tajemnym nabożeństwie ku czci piękna zaprezentowanych przedmiotów. Używanie przez nas słów tj. „bogini”, „bóstwo”, „ubóstwiać”, odnoszących się do boskiego wymiaru piękna ma duży związek z naszym postrzeganiem go. Podziwiane i wynoszone przez nas na ołtarze piękno jest niczym innym jak konstruktem składającym się z wymyślonych przez nas samych koncepcji piękna. W „Form Follows Information” piękno zdaje się być ukazane w tym czego nie widać, w odwróconej lub ukrytej funkcji przedmiotu. Tym samym klasyczna piramida wieku i płci staje się wazą, natomiast odcięty kawałek pnia, płytą gramofonową.

Kontynuując zwiedzanie kolejnych pawilonów manufkatury, natkniemy się także na niezwykle charyzmatyczną i barwną ekspozycję „Vous avez dit bizarre?”, która ukazuje prace, można by rzec, „wyśnione” przez ponad czterdziestu designerów. Niczym w „Alicji w krainie czarów” rzeczywistość zlewa się tutaj z fantazją, której projektantom nie brak. Niektóre z przedmiotów ciężko zidentyfikować. Na próżno szukając ich funkcji, zdajemy sobie sprawę, że są to jedynie wytwory wyobraźni ich autorów, które widz może interpretować na swój sposób. W „Vous avez dit bizarre” nie funkcja przedmiotu jest najważniejsza, a jego kolor, materiał, faktura... wszystko to razem tworzące niezwykłe stwory mówiące wiele o współczesnym świecie oraz naszym społeczeństwie. Kominek z gąbki, szczotka do włosów rozmiarów kanapy, symboliczna rzeźba przedstawiająca telewizor- okno zrobiona z pozłacanego drzewa, zielona kurtka obejmująca modela własnymi ramionami, czajnik z włosami... to tylko niektóre z szalonych projektów zaprezentowanych w tej sali. Wszystkie przedstawione przedmioty z ogromną dozą humoru i ironii obrazują stan naszego społeczeństwa z jego przywarami takimi jak nadmierny konsumpcjonizm, materializm, oderwanie od natury oraz nadmierne przywiązanie do telewizji.

Wystawa „Attention” eksploruje z kolei skupienie uwagi odbiorcy na przedmiocie. Przyciągnięcie jego uwagi jest nie tyle pośrednim efektem tworzenia, co jego głównym celem. Designerzy skupiają się na analizie swoich odbiorców, aby w pełni ich zrozumieć i móc odpowiedzieć na ich potrzeby. W ramach wystawy „Attention” zaprezentowanych zostało wiele oryginalnych projektów łączących nowoczesne technologie cyfrowe z estetyką. Uwaga jaką poświęcamy różnym przedmiotom oraz zadaniom została również zbadana pod kątem naszego sposobu komunikowania się ze światem. Nowoczesne technologie pozwalają nam na skupianie się na kilku rzeczach naraz, co zmienia nasz podział uwagi oraz sposób funkcjonowania. Na wystawie znajdziemy także wiele instalacji i przedmiotów badających uwagę jaką skupiamy na kreowaniu naszego wizerunku w serwisach społecznościowych.

Niezwykle zróżnicowaną definicję piękna zaprezentowali młodzi absolwenci europejskich szkół designu w wystawie „L’Essence du beau” („Esencja Piękna”). Ekspozycja zawiera obiekty dekoracyjne i eksperymentalne, a także przedmioty codziennego użytku. W wielu z zaprezentowanych projektów piękno skojarzone zostało z funkcjonalnością i prostotą. Tym samym zwykła podłużna lampa, szafka na narzędzia, czy też stolik na kółkach ukazane zostały jako przedmioty piękne w swej prostocie. Z kolei przez szwajcarskich designerów piękno zostało przedstawione w tym co niedoskonałe, co staramy się ukryć. Ten wymiar piękna zobrazowano w symboliczny sposób w projekcie Second Skin, bluzki przypominającej ludzką skórę pokrytą znamionami. Piękno to także dbałość o detale oraz zaskakujący rezultat. Volume 01,02,03 absolwentów holenderskiej akademii z Eindhoven to koncepcyjny projekt badający powierzchnię oraz materiał, w którym ażurowa ściana zrobiona z metalu sprawia wrażenie niezwykle lekkiej i zmiennej pod wpływem powietrza lub dotyku.

Gościem specjalnym tegorocznej edycji biennale są designerzy z Seulu, którzy zaprezentowali wyjątkowe designerskie przedmioty codziennego użytku, łączące w sobie tradycyjne materiały używane w koreańskim rzemieślnictwie ze swoją współczesną funkcją.

Paulina Grubiak

zdjęcia dzieki uprzejmości organizatora